Onderzoek

Onderstaand een dwarsdoorsnede van de door de Werkgroep Bouwhistorie Deventer uitgevoerde onderzoeken.

Voor alle uitgevoerde onderzoeken van de werkgroep zie Databank.

Nieuw Markt 40 Hotel Vischpoorte, Deventer

In 2015 vierde Hotel Vischpoorte aan de Nieuwe Markt 40 haar 10 jaar bestaan. Door de jaren heen, zijn de gebruikers erg nieuwsgierig geworden naar de geschiedenis van het pand en de omgeving. Daarom hebben zij contact gezocht met de “Werkgroep Bouwhistorie Deventer” en die zijn op onderzoek gegaan.

Daaruit is gebleken dat het pand al vanaf 1445 wordt bewoond, het waren vroeger twee huizen, die later samen zijn gevoegd. Er hebben zich in die tijd vele ambachten in gevestigd, waaronder een vleeschhouwerij, edelsmid, bakker en een koopman in suikerwerken. In de jaren ’90 was het een studentenhuis. Alle bewoners vanaf 1445 zijn in kaart gebracht. In de Tweede Wereldoorlog is het pand gebombardeerd en in de jaren daarna is het vooral een bouwval geweest.

De kelder en de zolder zijn altijd het meest authentiek. Onder het hotel bevindt zich een kelder, met daarin een beerput. De kelder bestaat uit vierkante kolommen en het plafond bestaat uit een kruisbandgewerf. De keldervloer bestaat uit estrikken. De zolder is verbouwd tot een hotelappartement.

Rond 1230 werd een bakstenen muur op de wal rond Deventer gebouwd, tussen 1300-1340 werd de tweede stadsmuur met waltorens aangelegd en daarin bevond zich ook de Binnen-Vispoort. In 1799 heeft de poort gediend als militaire gevangenis. Aan de poort hing een walviswervel, ook was in de poort een gevelsteen verwerkt met een vers van 12 regels, met daarboven het stadswapen van Deventer.

Meer weten over Nieuw Markt 40 een hotel met de bijzondere naam “Vischpoorte” lees het volledige onderzoeksverslag.

De Praebstije aen het Stromarckt, Deventer

Sandrasteeg 8 (Het oudste huis van Deventer) en Stromarkt 19 (La Fontana) , Deventer

Veel inwoners van Deventer en ook veel anderen in het land zijn bekend met ‘het oudste huis van Deventer’ aan de Sandrasteeg 8. Maar minder bekend is dat het gebouw ernaast Stromarkt 19, in de volksmond La Fontana genoemd, samen met dat oudste huis de proosdij vormde. Het was de zetel van de proost, de rechterhand van de bisschop, en het dateert uit de twaalfde eeuw. Eind vorige eeuw is bij archeologisch onderzoek ontdekt dat voorafgaand aan de bouw van het oudste huis op die plek een tufstenen kapel uit de tweede helft van de elfde eeuw heeft gestaan. De Stromarkt 19 maakt deel uit van de proosdij die rond 1130 geheel in tufsteen is opgetrokken.

In 1334 bij de grote stadsbrand werd dit gebouw deels verwoest en werd het weer opgebouwd in baksteen, waarbij de bruikbare tufstenen restanten gespaard bleven. Daarna kende het pand hoogte- en dieptepunten. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog had het flink geleden, maar het werd weer in oude glorie hersteld. Belangrijke personen die er hebben gewoond hebben het gebouw aangepast aan de eisen van hun tijd.

Het geallieerde bombardement op 15 december 1944 heeft het pand ternauwernood overleefd, er is toen veel schade aangericht. Na de oorlog is het gebouw deels hersteld en heeft het dienst gedaan als bananenpakhuis en later als restaurant (La Fontana) . Vervolgens kwam het in handen van de NV Bergkwartier die het geconserveerd heeft en sinds 2014 is het eigendom van de Gemeente Deventer.

Sinds 2011 heeft een aantal leden van de Werkgroep Bouwhistorie Deventer het pand Stromarkt 19 onderzocht. Het pleisterwerk is verwijderd en alle ontdekte bouwsporen zijn minutieus vastgelegd. Het gebouw is geheel opgemeten en er is een link gelegd met het aangrenzende pand Sandrasteeg 8.

Bij het onderzoek zijn veel belangrijke ontdekkingen gedaan die een nieuw licht werpen op de bouwgeschiedenis van het pand en de relatie met het oudste huis. Met deze gegevens, gecombineerd met uitgebreid archiefonderzoek, is het gelukt om inzicht te krijgen in de gezamenlijke bouwgeschiedenis van de panden. Daarmee wordt de tot dusver bekende bouwgeschiedenis van de proosdij op belangrijke punten aangevuld.

Voor het toekomstige gebruik van het pand, als onderdeel van de Openbare Bibliotheek, is het van groot belang dat zorgvuldig met dit culturele erfgoed wordt omgegaan.

Meer willen weten over deze twee prachtige highlights van de Deventer bouwhistorie, gebouwen die vroeger één waren? De resultaten van het onderzoek zijn door ons uitgegeven in een boekuitgave “De Praebstije aen het Stromarckt, bouwhistorisch onderzoek van de proosdij in Deventer”.

Het boek is te lenen bij de Deventer Bibliotheek of te koop bij Praamstra Deventer.

Bergschild 14-16, Deventer

Dit Rijksmonument, dat nu twee woonhuizen omvat, staat met de nok van het dak evenwijdig aan de straat. Het is gebouwd in 1344, op een smalle strook grond voor de binnenste stadsmuur. Aan de kapconstructie en aan de telmerken op de balken is te zien dat het als één huis is gebouwd. Eind 15e eeuw is het pand gesplitst na het overlijden van de eigenares. Beide huizen hebben diverse verbouwingen ondergaan.

Onze onderzoeksresultaten zijn vastgelegd in verslag Bergschild 14-16 van de Werkgroep Bouwhistorie Deventer.

Boterstraat 2 Huis de Pauwe, Deventer

Het huis op de hoek van de Boterstraat en de Polstraat is een Rijksmonument en werd bij plaatsing op de Rijksmonumentenlijst gekenschetst als “fors, vrij gaaf pakhuis”.

Ondanks de functieverandering van het gebouw en de daarmee gepaard gaande verbouwingen vond de Werkgroep Bouwhistorie Deventer toch voldoende aanleiding om een bouwhistorische verkenning te doen en in de stadsarchieven op zoek te gaan naar eigenaren en bewoners.

De voorganger van het pand aan de Boterstrat 2 te Deventer is gebouwd in de 15e eeuw; de oudste vermelding staat in een koopakte uit 1482. Het huidige pand was in het verleden een verdieping lager. Tot in de 19e eeuw was het een woonhuis, later o.a. pakhuis. In de loop van de jaren is er veel verbouwd, waardoor alleen op de zolder nog oude delen te zien zijn.

Belangstelling in de geschiedenis van het Huis de Pauwe kijk eens in ons verslag hier over

Polstraat 7 Het Manhuis, Deventer

In het begin van de 15de eeuw behoorden enkele aan elkaar grenzende huisjes in de Polstraat aan Lummoed, de weduwe van Bartold van Bakerweerd. Zij bestemde die voor de inrichting van een oudemannenhuis.

Kort na de oprichting overleed Lummoed en omdat de huizen bouwvallig waren en Lummoed niets voor het onderhoud had nagelaten, verkochten de executeurs de percelen. De opbrengst werd volgens de wens van Lummoed uitgedeeld aan “nootdruftige menschen”.

Na het overlijden van Lumme wilden Schepenen en Raad het oudemannenhuis daadwerkelijk gaan inrichten. Uiteindelijk werd op 24 januari 1473 het Manhuis gesticht, ter ere van God en de Heilige Geertruid van Nijvel.Het is in 1741 opgeheven.

Het huidige pand dateert uit de 16e eeuw, maar is diverse keren verbouwd. Het was o.a. bankgebouw, kantoorgebouw van Kluwer en als laatste van de gemeente Deventer.

Interesse of meer willen weten over dit gebouw met de bijnaam Manhuis aan de Polstraat 7 te Deventer en zijn talloze bewoners, kijk eens in het ondezoeksverslag dat wij ervan maakten.

Lees de Aanbevelingen, wat opdrachtgevers van onze onderzoeken vinden.